Po lekturze Quo vaidis Andrzeja Dragana chodzi mi po głowie jedna myśl – prosta definicja inteligencji jako umiejętności dostrzegania analogii. Im więcej analogii potrafimy zauważyć, tym sprawniej rozumiemy świat. Mówimy wtedy, że ktoś jest błyskotliwy – że „szybko łapie”, albo: „on jest inteligentny, ma ripostę na każde zdanie”.
Część z tego dziedziczymy, ale duża część jest efektem uczenia się. Ucząc się języków, matematyki, gry na instrumencie czy nowych umiejętności ruchowych, rozwijamy właśnie zdolność do łączenia, porównywania, dostrzegania wzorców. To dokładnie tak, jak działa dzisiejsza AI – z ogromnej bazy wzorców wybiera najbardziej prawdopodobną odpowiedź. Ale jeśli baza jest mała, to i odpowiedź, i ta błyskotliwa riposta mogą być niskiej jakości.
To dlatego im więcej już potrafimy, tym łatwiej uczymy się kolejnych rzeczy. Nowe umiejętności wyrastają ze znanych schematów. Na tym polega rozwój – na rozszerzaniu mapy analogii.
Można więc być inteligentnym ruchowo, emocjonalnie, społecznie. W każdej z tych sfer chodzi o to samo – o umiejętność łączenia kropek. Dlatego tak ważne jest, by w dzieciństwie poznawać różne światy, rozwijać pasje, czytać, doświadczać. To wtedy powstają połączenia między neuronami, które później pozwalają nam szybciej rozumieć i sprawniej reagować.
Ale spokojnie – jak już wiecie, również w dorosłym życiu neuroplastyczność ma miejsce. Wymaga jednak znacznie większej higieny uczenia się – o której często piszę tutaj, na blogu i zachęcam do praktyki w książce Jak uczą się dorośli.
To właśnie te połączenia budują poczucie sprawczości – wewnętrzne „poradzę sobie, coś wymyślę”. A w świecie, który zmienia się szybciej niż kiedykolwiek, ta elastyczność i zdolność adaptacji są bezcenne.
Fizyka, która nie mówi ostatniego słowa
Książka Profesora Dragana jest o sztucznej inteligencji, ale w gruncie rzeczy – o nas. Autor, fizyk i badacz, eksperymentuje z AI i publikuje wyniki prostych testów, które pokazują, jak mało jeszcze rozumiemy z tego, co sami stworzyliśmy.
Profesor Krzysztof Zanussi powiedział kiedyś, że fizycy są myślami jakieś sto lat przed innymi. I rzeczywiście – to oni najczęściej zadają pytania, które dopiero po dekadach zaczynamy rozumieć.
W historii już nie raz padły słowa, że „fizyka jest skończona”, że ludzkość wie już wszystko. A jednak – jak przypomina Autor, cytując Rogera Penrose’a – „Do opisu rzeczywistości wciąż brakuje ważnego kawałka fizyki, który wykracza poza znaną matematykę obliczeniową.”
Świat w ruchu
Od tysięcy lat próbujemy zrozumieć, skąd się wzięliśmy i dokąd zmierzamy. Budujemy, tworzymy, zdobywamy władzę, ułatwiamy sobie życie. Czasem robimy przy tym rzeczy dobre, czasem złe. Religie, filozofie, nauka – wszystkie próbują opisać tę samą tajemnicę z różnych stron. Ale ostatecznej odpowiedzi wciąż nie mamy.
To może brzmieć pesymistycznie, a jednak – mnie to cieszy. Bo dopóki nie wiemy wszystkiego, mamy przestrzeń do szukania, odkrywania, uczenia się.
Lektura prof. Dragana tylko mnie w tym utwierdziła: warto dbać o wszechstronny rozwój, warto dostarczać sobie różnorodnych doświadczeń i świadomie im się przyglądać. Uczyć się, pytać, eksperymentować.
Bo każdy nowy wgląd, każde doświadczenie, każdy ruch, informacja, książka – to potencjalne źródło do tworzenia nowych analogii. A te z kolei mogą kiedyś stać się kluczem do zrozumienia czegoś większego.
Zatem – Stay open. Question things. Push boundaries. You can do it.
Dzięki za uwagę i... do zobaczenia w ruchu!
Szymon
Przeczytaj także:
- Jedna nowa rzecz co rok, do końca życia
- Jak przebiega proces nauki u dorosłych na przykładzie nauki żonglowania
- Jak zapamiętujemy – najnowsze doniesienia ze świata nauki
- Jak dorośli uczą się nowych rzeczy – poznaj warunki, które muszą zaistnieć
